Lozan Kürt Enstitüsü – Kürtlerin Yetiştirilmesi
5. Sayı, Mayıs 2025
Mayıs ayı tarihi bir adıma tanık oldu. Bu ayın 4'ünde, İsviçre'nin Lozan kentinde Lozan Kürt Enstitüsü kuruldu ve özel bir resepsiyonla duyuruldu. Enstitünün yer seçimi ve ismi anlamlıdır. Çünkü yaklaşık yüz yıl önce, bu şehirde imzalanan uluslararası bir antlaşma ile Kürdistan dört ülke arasında bölünmüştü. Dahası, Kürt kimliği yok sayılmış ve Kürt ulusu devletsiz kalmıştı. Kurucu başkanı Necat Zivingî olan bu enstitü, kutsal bir amaçla kuruldu. Enstitünün yönetim kurulunda Kürdistan’ın dört bölgesinden temsilciler yer alıyor. Bu ne tür bir enstitü ve nasıl işleyecek, ilk çalışmaları ne olacak? İşte enstitünün bildirisi.
Lozan Kürt Enstitüsü'nün Kuruluş Bildirisi
Bugün, Kürt ulusunun ulusal haklarının ve kültürel ve siyasi varlığının ilan edilmesi ve korunması için, tarihsel sorumluluk ve ulusal bilinçle Lozan Kürt Enstitüsü'nün kurulduğunu duyuruyoruz.
Neden Lozan, Neden Şimdi?
Lozan Kürt Enstitüsü, adını 1923 Lozan Antlaşması'ndan almaktadır; bu antlaşma ile Kürt ulusunun kendi kaderini tayin hakkı sistematik olarak reddedilmiştir. Kürtler vatansız kalmıştır.
Bizim için bu isim bir reddetme sembolü değil; bir yüzleşme, yeniden inşa ve canlanma sembolüdür. Bu nedenle Enstitü, bastırılmış gerçeği yeniden inşa etmek amacıyla reddedilmenin yaşandığı yerde kurulmuş ve ilk adımını burada atmıştır.
Enstitümüz, tarihsel kopukluğu ortaya çıkarmak ve aşmak için entelektüel ve kurumsal bir girişim olarak kurulmuştur.
Zamansal Eşik: Tarihsel Sessizliğin Yüzyılı
Kürt ulusunun yüz yıldan fazla bir süredir yaşadığı Lozan Antlaşması’nın inkâr, bölünme ve sessizlik rejimi artık sona eriyor. 2023 sonrası Ortadoğu’daki dönüşümler, Kürtler arası ilişkilerin ve uluslararası hukukun dilini değiştiriyor. Enstitü, bu tarihi anı gören ve onu entelektüel liderliğe dönüştüren vizyonun bir ürünüdür.
Misyonumuz ve Hedeflerimiz
Enstitümüzün temel amacı, Kürt ulusunun kendi kaderini tayin hakkını tarihsel, hukuki ve siyasi açılardan korumak ve kurumsal düzeylerde ve meşru biçimlerde entelektüel zemini hazırlamaktır. Bu bağlamda, Kürtlerin kimlik, dil, kültür ve özgürlük meseleleri, Enstitünün çalışma ve araştırmalarının ana noktalarını oluşturmaktadır.
Bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeylerde Kürtler ve Kürdistan üzerine araştırmalar yürüten bir entelektüel merkez (düşünce kuruluşu) olarak faaliyet göstermek ve uzun vadede Avrupa’da bir Kürt Üniversitesi kurmak — evrensel bilgi ve bilimi Kürt sanatı ve düşüncesiyle bir araya getirebilecek akademik özerkliğe sahip bir kurumun hayata geçirilmesi — Enstitü’nün amaçlarıdır.
Parçalanmadan Birliğe: Gettoları Aşan Bir İrade
Lozan Kürt Enstitüsü, tarihi bölünmelerin sonucu olarak ortaya çıkan Kürtler arasındaki parçalanmışlığı, ulusal birliğe dayalı entelektüel ve kurumsal bir yenilenme yoluyla aşmayı temel ilke olarak benimsemiştir.
Enstitümüzün kuruluş ve yönetim sistemi, Kürdistan’ın her yerinden gelen öncü iradeye dayanmaktadır. Bu yapı, entelektüel ve pratik düzeyde Kürt ulusunun birleşik geleceğini temsil etmektedir.
Enstitü, sadece Kürtler arasındaki gettolara karşı değil, aynı zamanda Kürtlerin yaşadığı ülkelerdeki sosyal gettolara da karşı durur; birlik, özgüven ve entegrasyon temelinde ulusal bir varoluşu teşvik eder.
Lozan’da Tarihi Bir Çağrı: Uluslararası Çalıştay
Bu vizyon doğrultusunda, Lozan Antlaşması’nın yıldönümü olan Temmuz 2025’te, Enstitümüzün öncülüğünde, akademisyenler, hukukçular ve siyasetçilerin katılımıyla Lozan’da “Kendi Kaderini Tayin Hakkı ve Kürtlerin Geleceği” başlıklı bir çalıştay düzenleyeceğimizi sevinç ve kararlılıkla duyuruyoruz. Tarihi inkârın yaşandığı bu yerde düzenlenecek olan bu çalıştay, özgürlük arayışımızın sesini ve entelektüel gücümüzü dünyaya duyuran bir platform haline gelecektir.
İsviçre: İşbirliği ve Ortak Bir Gelecek
Lozan Kürt Enstitüsü, İsviçre’yi sadece bir merkez ve bir yer olarak değil, entelektüel özgürlük, siyasi çoğulculuk ve gelişmiş demokrasinin bir örneği olarak görmektedir. Enstitümüz, İsviçre toplumu ve bu ülkenin kültürel dünyasıyla dayanışmayı temel almaktadır.
Bu temelde, Enstitü’nün kuruluş sürecinde bize özel destek veren İsviçreli dostlarımıza, kurumlara ve kamuoyuna en içten teşekkürlerimizi sunarız.
Diasporanın Ötesinde Bir Kurum
Bu bildiri ile sadece bir enstitünün kurulduğunu değil, aynı zamanda Kürt ulusunun özgürlüğe doğru yürüyüşünde yeni bir entelektüel dönemin başlangıcını da ilan ediyoruz.
Lozan Kürt Enstitüsü, kadim bir ulusun entelektüel, bilimsel, kültürel ve akademik kurumudur. Tüm Kürt entelektüelleri, akademisyenleri, sanatçıları ve vatanseverleri bu çabaya katılmaya çağırıyoruz.
Lozan Kürt Enstitüsü
Lozan, İsviçre
4 Mayıs 2025